Nafarroako jai-zikloa oso lotuta dago herri-erlijiotasunarekin, eta mitoen eta erritoen dualtasun aberatsaren bidez adierazten da. Nafarroako herri-erlijiotasunaren ezaugarri nagusia antzinako elementuen biziraupena da, askotan kristautasunaren aurreko jatorrikoak, katolizismoarekin sinkretizatu direnak. Kontziliazio hori agerikoa da jaien urteko egituran, naturaren eta gizarte-bizitzaren erritmoak markatzen baitituzte.

Nafarroako etxe tradizionalaren bereizgarria da tokiko geografiara eta klimara egokitutako diseinua eta eraikuntza, eta aldaketa nabarmenak ditu probintziako hainbat eremutan, hala nola Mendialdean eta Erriberan. Denbora askotan zehar, etxea izan zen tradizioak eta sinesmenak mantentzeko testuingurua, familia-egituraz gain. Gaur egun, egitura horrek bilakaera nabarmena izan du, eta bizipen-espazio horren errealitate eta kontzeptualizazio berri batera iritsi da.

Lehen sektoreak baliabide naturalak baliatzen dituzten jarduera guztiak biltzen ditu, hala nola nekazaritza, abeltzaintza, arrantza, basogintza eta meatzaritza. Sektore hori, Nafarroan, lehorreko zereal-nekazaritzan, babestutako arraza autoktonoak dituen abeltzaintzan eta  transhumantzian oinarritzen da, bai eta antzinako teknikak barne hartzen dituen ibai-arrantzan ere, hala nola txipa eta koilaratxoarekin egindako arrantza.

Errege Historia Akademiak antolaturik, eskualdeetako janzkeraren inguruko erakusketa bat antolatu zen Madrilen 1925. urtean. Bertan Espainako lurralde anitzeko jantziak ikusgai izan ziren. Nafarroako Monumentu Batzordeko kideak gure Elkarteko materialak biltzen aritu ziren; beraien lanaren bidez hamaika gauza ezagutarazi ziren, materialak baita irudial ere. Hauexek guztiak gure ondarearen hedapenerako arras garrantzitsuak izan direlarik. Ondoren erakusketaren inguruko xehetasunak azalduko dira.

Harri lehorra arkitektura tradizional herrikoi mota batek hartzen duen izena da, non harria lehorrean erabiltzen den, hau da, inolako mortero, kareore edo piezak lotzeko materialik gabe. Arkitektura mota horretan, piezak beren pisuagatik ahokatzen dira, eta askotariko eraikuntza-tipologiak dituzte. Harri lehorrean eraikitzea metodo erraza eta nahiko azkarra da, tokiko materialetan oinarritua, askotan soroetako errefusa harrietan, eta batez ere eskuz egiten da. Iragazgaiztasunari esker, aterpe ezin hobea dute, eta eraikin gehienak hain dira erresistenteak eta iraunkorrak, ezen mantentze-lanak oso txikiak baitira. Horri esker, lurralde bakoitzeko baliabideen aprobetxamendu arrazionala eta baliabide horiek paisaian integratzea lortu da.

Paleontologiako eta etnologiako irakasleen ikasle goiztiarra izan zen, hala nola Telesforo Aranzadi, José Miguel Barandiaran, Hermann Trimborn eta Hugo Obermaier, ikerketa-bokazio goiztiarra bideratu zutenak. Bere lehen liburuak Iberiar Penintsulako herrien sintesi bat aurkeztera bideratuta daude, eta, modu garrantzitsuagoan, euskaldunen sintesi bat, aurrerantzean beren ikerketen helburu garrantzitsu izan zirenak. Haren lanak gizarte landatarren bizimoduekin, habitatarekin, teknologiarekin, forma erlijiosoekin eta folklorearekin lotutako gai ugari biltzen ditu. Bere diziplinaren alderdi metodologikoei buruz ere idatzi zuen eta antropologiari buruz. Julio Caroren lanak zazpiehun izenburu baino gehiago ditu – liburuak, artikuluak, hitzaurreak eta saiakerak –, eta ospea eman diotenen artean nabarmentzekoak dira: Las brujas y su mundo (1961), agian haren obrarik jendarteratuena; Vidas mágicas e Inquiciu ( 2 vols., 1967); Los judíos en la España moderna y contemporánea (3 vols., 1961 – 1962); Los vascos (1949/1995) eta La hora navarra del XVIII (1969/1985). Azken titulu hori da Erresuma Zaharrari eskainitako izenbururik ezagunena, eta, horien artean, heldutasuneko bi lan magnas nabarmentzen dira: Nafarroako etnografia historikoa (3 liburuki, 1971 – 1972) eta Nafarroako etxea (4 liburuki, 1982), eta Nafarroako bolumena (1993). Era berean, Pio anaiarekin lankidetzan, zinema etnografikoko bi film klasiko ekoitzi zituen.

Transhumantzia abere-taldeek elikatzeko larreak bilatzen dituztenean egiten duten mugimendua da. Joan-etorri horiek udaberrian eta udazkenean egiten dira, neguko eta udako larreak bilatzeko, hurrenez hurren.

Almadia bat (Nafarroa), armadia bat edo nabata bat (Aragoi) edo rai bat (Katalunia) egurrezko enborrez egindako putzu bat da, enborrak ibaietatik, egur ustiapeneko basoetatik garraiorako zama-puntuetaraino edo zerrategiak dauden tokiraino, eramatea helburu duena.