Zaragüeta, pintamonas - Nafarroako Museoa

Zaragüeta, pintamonas

2025/10/10etik 2026/02/22ra

Otsailaren 22ra arte Javier Pérez de Zabalza Vidaurrek komisariatutako Zaragüeta, pintamonas erakusketa bisita daiteke Nafarroako Museoan. Erakusketa beheko solairuko aldi baterako erakusketen aretoan aurkezten da eta Nafarroako lehen ilustratzailetzat har daitekeen figura ezezagunean murgiltzen gaitu.

 

Mariano Zaragüetaren ilustrazioak hainbat belaunaldiren hezkuntza bisualaren parte dira. Agian gaur egun ahaztuta dauden irudiak, baina horiek kontenplatzeak modu automatikoan bizidunak ekarriko ditu iraganeko oroitzapenak. 

Con motivo de la exposición el Museo de Navarra ofrece un programa de actividades que permitirá seguir descubriendo al ilustrador pamplonés Mariano Zaragüeta

Con motivo de la exposición ‘Zaragüeta pintamonas’, inaugurada el pasado octubre y que se puede visitar hasta el 22 de febrero, el Museo de Navarra ofrece un programa de actividades que permitirá seguir descubriendo al ilustrador pamplonés Mariano Zaragüeta.

El sábado 31 de enero se ofrece un taller de lettering, ‘Dibujando letras con Zaragüeta’, impartido por Sonia Beroiz (Kö estudio), diseñadora gráfica especializada en caligrafía, diseño editorial e identidad corporativa. El taller está destinado a familias y tendrá lugar de 17 a 19 h.

Se comenzará descubriendo el trabajo de Zaragüeta en su faceta como dibujante y creador de letras para cabeceras de revista, rótulos y carteles. Se observarán sus diferentes estilos y la relación entre las formas de las letras. Después los participantes jugarán a dibujar sus propias letras, tomando como referencia el trabajo del artista, hasta crear una composición con su nombre.

La actividad tendrá un coste de cinco euros por familia y requiere inscripción previa en la recepción del Museo de Navarra a partir del día 24 de enero, en horario de apertura al público. Plazas limitadas.
El Museo ha programado también dos mesas redondas para profundizar en la trayectoria artística de Mariano Zaragüeta y los fenómenos culturales en los que participó. 

La primera mesa redonda, que tendrá lugar el miércoles 4 de febrero, a las 19:30 h. con el título ¡Mamá, quiero ser artista!, permitirá conocer el contexto histórico-artístico de Mariano Zaragüeta (Pamplona, 1913-1980). Iñaki Urricelqui, doctor en Historia del Arte, abrirá la sesión explicando cómo se formaba un artista navarro en la primera mitad el siglo XX y el ambiente artístico local. A continuación, de la mano de dos creadores actuales, especializados en diferentes disciplinas cultivadas por Zaragüeta, comprobaremos cuánto ha cambiado y cuánto pervive de aquella estructura en la actualidad. Serán César Oroz, en calidad de caricaturista y humorista gráfico, y Concha Pasamar, como ilustradora, los artistas que compartirán su experiencia personal. 

La segunda mesa redonda, que tendrá lugar el miércoles 11 de febrero, a las 19:30 h. con el título Me quieren sonar, estará dedicada a fenómenos culturales que, pese a haber gozado de popularidad en el siglo XX, hoy habrían quedado olvidados de no ser por el trabajo de investigadores que trabajan activamente por la recuperación de la memoria. En el encuentro participarán el divulgador valenciano Pedro Porcel, estudioso del tebeo español del siglo XX, Nuria Cadevila Argüelles, experta en figuras fundamentales en la trayectoria de Zaragüeta como la escritora Elena Fortún o la editora Consuelo Gil, y Luis Garbayo, que en 2025 publicó un exhaustivo estudio en torno a la figura del humorista gráfico Josep Coll, otro dibujante que, como Zaragüeta, tuvo que luchar para ganarse la vida con su dibujo. 

Las dos mesas redondas serán moderadas por Javier Pérez de Zabalza, comisario de la exposición, quien introducirá datos, curiosidades y anécdotas acerca de la trayectoria personal de Mariano Zaragüeta.

Las dos mesas redondas son gratuitas y de acceso libre.

Bibliografía de las personas que participan en las mesas redondas

Erakusketaren izenburua

Ehun pieza baino gehiago erakusten dituen erakusketaren izenburuak historikoki ilustrazioak merezi izan duen begirune eskasari egiten dio erreferentzia. Kritikari eta artista askorentzat, ordukoak eta gaur egungoak oraindik ere, Zaragüeta "pintamonak" besterik ez zen. Mespretxuzko terminoa da, baina ez guztiz desegokia; izan ere, haren etimologiak XIX. mendean oso hedatuta zegoen "tximino" kolokialismora garamatza, eta XX .a ondo sartu arte, egindako edozein marrazkiri erreferentzia egiteko, trebetasun gehiagorekin edo txikiagoarekin, baina bokazio artistikorik gabe, testu bati laguntzeko edo umorezko borondatearekin: ilustrazioak, binetak, komikiak, karikaturak... -. Bere lanarekin inolako asmorik eta garrantzirik gabe sortu bazuen ere, Zaragüetak aztarna ezabaezina utzi zuen gerra osteko Espainiako eta are Latinoamerika osoko iruditeria herrikoian. 

Erakusketaren ibilbidea

Erakusketa ibilbideak artistaren bizi-kronologia errespetatu nahi du, baina horretara hertsiki mugatu gabe. Alderdi biografikoa lehenetsi baino lehen, ilustrazioaren hainbat eremu ezagutarazi nahi izan dira, publikoari Zaraguetaren hainbat alderditako ibilbidea eskainiz eta haren aldakortasun grafikoa jasota utziz.
Marrazketaren aplikazio teknikoak alde batera utzita (topografia eta delineazioa, kartografia, marrazketa teknikoa, marrazketa lineala, diseinu industriala edo modakoa...) Mariano Zaragüetak bere sorkuntza- edo arte-alderdi ia guztiak landu zituen. Horiek guztiak erakusketan erakusten dira: karikatura eta ilustrazioa prentsan, komikiak edo istoriotxoak, kartelismoa eta aldizkari eta liburuetarako ilustrazioa, horien artean literaturako lanak eta hezkuntza- eta haur-izaerako beste asko. 

Jarduerak eta katalogoa

Urriaren 12an, igandea, 12:30ean komisarioak bisita gidatua egingo du (sarrera librea, edukiera mugatua). Erakusketa amaitu arte bisita lagunduak ere programatu dira.
Bisiten egutegia kontsultatu

256 orrialdeko katalogoak erakusketaren komisario Javier Pérez de Zabalza Vidaurreren testuak aurkezten ditu. Salmenta prezioa: 25 euro.

Javier Pérez de Zabalza, komisarioa

Javier Pérez de Zabalza Vidaurre (Iruñea, 1982) Publizitatean eta Harreman Publikoetan lizentziaduna da Nafarroako Unibertsitatean, Salamandra, Alpha Decay, Melusina edo Graó argitaletxeekin kolaboratu du eta baita Quimera, Go Magazine, El Mono, Zart! edo Heil! argitalpenetan ere.
2017tik Nafarroako Komiki Azokako zuzendari gisa dihardu, eta 2019an IMAGINARIOS erakusketaren komisarioa izan zen. Ilustrazioaren panorama Nafarroan, Iruñeko Ziudadelan bertako berrogeita lau artistaren lana erakutsi zuena.
Alcatraz de la A a la Z (Apache Libros, 2021) komiki kolektiboaren gidoilari eta bultzatzaile ere izan zen, eta hamalau marrazkilarik parte hartu zuten. Nafarroako Kutxa Fundazioak eta "La Caixa" Fundazioak Mariano Zaraguetari buruzko ikerketa-proiekturako bultzatutako Innova 2023 Programako ikerketa eta arte eta kultura sorkuntzarako laguntzen onuradun izan da.

Sar zaitez prentsa-oharrean 


Erakusketen artxibo historikoa

Inicio - Pie de página