Descárgate la app
Nafarroako eta Euskadiko gobernuek memoriari, bizikidetzari eta giza eskubideei buruzko lankidetza-espazioak jorratu dituzte
2024ko urriaren 30a
Nafarroako eta Euskadiko gobernuek memoriari, bizikidetzari eta giza eskubideei buruzko lankidetza-espazioak jorratu dituzte
Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak bi erkidego horiek oroimenari, bizikidetzari eta giza eskubideei buruz dituzten lankidetza-espazioak aztertu dituzte Iruñean egindako topaketa batean.
Ana Ollo lehendakariordeak bilera bat izan du gaur Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideetako sailburu María Jesús San Josérekin, Nafarroaren eta Euskadiren arteko hitzarmenaren berrikuntza prestatzeko, arlo horietako esperientziak partekatzeko eta gai zehatzagoetan baterako proiektuak lantzeko, hala nola identifikazioetarako DNA datu-baseen erabilera komuna; frankismoari buruzko ikerketetan sinergia posibleak; edo elkarrekin lan egitea bizikidetza-planetan, biktimen inguruko programetan, memorian, bakean eta giza eskubideetan, beti ere belaunaldien arteko ikuspegiarekin.
Bi ordezkariek beren taldeak izan dituzte lagun legegintzaldiak hasi osteko lehen bilera instituzional honetan. Ana Ollok ere antzeko bilera izan zuen joan den astean Ane Bengoetxea Kultura eta Hizkuntza Politikako euskal homologoarekin.
Nafarroako Gobernuaren aldetik, Ana Ollo bigarren lehendakariorde eta Nafarroako Gobernuko Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilariak, Martin Zabalza Memoria eta Bizikidetza zuzendari nagusiak, José Miguel Gastón Nafarroako Memoriaren Institutuko zuzendariak eta Irati Goikoetxea Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen ataleko zuzendariak parte hartu dute. Eusko Jaurlaritzaren aldetik, Memoria eta Giza Eskubideen sailburuorde Alfredo Retortillo eta Gogora-Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Euskal Institutuko zuzendari Alberto Alonso izan dira María Jesús San José sailburuarekin batera.
Erakundeen arteko lankidetza-esparrua berritzea eta eguneratzea
2021eko maiatzean biktimen, memoriaren eta bizikidetzaren arloan sinatutako Euskadi-Nafarroa hitzarmena lau urteko indarraldiarekin berritzea aurreikusten dute bi erkidegoek. Gogoan izan behar da bi autonomia-erkidegoak ere berritze prozesuan daudela, maila instituzional gorenean, gai desberdinetan aldebiko harremanen esparru orokorra ezartzen duen protokoloa.
Ana Ollo lehendakariordea eta María Jesús San José Justizia eta Giza Eskubideetako sailburua, beren eskumen-esparruei dagokienez, bat etorri dira akordio horren baliozkotasuna azpimarratzean, hainbat gairi buruzko beharrezko eguneratzetik eta proiektu zehatzagoak garatzeko balizko zabaltzetik eta zehaztasunetik harago. Gai horiek dagokion jarraipen-batzordean landu eta planifikatuko dira.
Memoriaren arloan, bi lankidetza-ildo jarri dira mahai gainean. Lehenengoa datu-baseak partekatzea eta DNA bidez identifikatzea da (Memoriaren Institutuaren eta Gogora Institutuaren artean lantalde bat sortuz, parte-hartze teknikoarekin...), gorpuak hobietatik ateratzeko eta identifikatzeko prozesuan aurrera egiteko. Izan ere, bi administrazioen arteko komunikazio horri esker, San Kristobal gotorlekuko bi preso gasteiztarren gorpuak (Tomás Mardones eta Segundo Hernández) identifikatu eta haien senideei eman ahal izan dizkiete. Preso horiek gerra zibilean ihes egiten saiatu ziren. Nafarroak esperientzia handia du arlo horretan, eta Kataluniarekin eta Estatuko Administrazioarekin ere lankidetzan dihardu.
Lan partekatuaren bigarren ildo bateratua frankismoari buruzko dokumentazio-oinarrietan kokatzen da. Bertan, Nafarroa estatuko eta nazioarteko erreferentzia da Oroibidea proiektuaren bitartez. Dokumentazio zentro horrek 2025ean izango du behin betiko egoitza, Rozalejoko Markesaren eraikin berrituan.
Ikerketaren atalean, bi institutuen artean kartzela frankistetako giza eskubideen urraketei buruzko auzolandegi bat taxutu da. Gai horretan elkarrekiko interesa dago eta, gainera, espazio geografikoen hurbiltasunagatik presoen eta biktimen biografia asko partekatzen dira, "Gatibuen hiria. Atxiloketa zentroak Iruñean, 1936-1945" proiektuan egiaztatu daitekeen bezala, Nafarroako Memoriaren Institutuarena.
Belaunaldi berriekiko lanari dagokionez, oro har, eta hezkuntzaren esparruan bereziki, elkarbizitza-planen inguruko esperientziak bateratzeko interesa partekatu da; eskubideen urraketaren aurkako sentsibilizazioa eta eskola-eremuko programen esperientziak, bereziki biktima hezitzaileen arloan, Euskadik ibilbide zabala baitu. Nafarroaren kasuan, "Eskutik" programa dago Bakearen eta Bizikidetzaren aldeko Memoria duten Eskolen sare baten apustu zabalago baten esparruan, eta Europako Kontseiluak erreferentzialtzat berriki jo duena.