Nafarroako Basozaintzak zauritutako faunari buruzko 1.874 abisu eman zituen, eta ingurune naturalean eragina izan zuten 284 jarduera zigortzeko proposatu zituen

Pandemiaren zailtasunek markatutako urtebeteko lana zehazten duten 2020ko Memoriaren datu batzuk dira

 

2021ko ekainaren 3a
videocam Liberación Buho Chico Esparza / Hontza ertain baten askatzea collections Irudi galeria

El equipo de Basozainak/Guarderío de Medio Ambiente del Gobierno de Navarra atendió a lo largo de 2020 un total de 1.874 avisos de fauna herida y realizó 284 actas de inspección con propuesta de sanción de actividades por su impacto en el medio natural. Estos son algunos de los datos de la Memoria 2020, que detalla el trabajo de un año marcado por las dificultades de la pandemia, pero con un balance positivo puesto que “en general, los trabajos han podido realizarse”, poniendo a prueba también la necesaria capacidad de adaptación, según se indica en la Memoria.

Nafarroako Gobernuko Basozainak  lantaldeak, 2020an, guztira 1.874 abisu eman zituen zauritutako faunari buruz, eta 284 ikuskapen-akta egin zituen, natura-ingurunean izandako eraginagatik jarduerak zigortzeko proposamenarekin. Hauek dira pandemiaren zailtasunek markatutako urtebeteko lana zehazten duen 2020ko Memoriaren datu batzuk, baina balantze positiboarekin, memorian adierazten denaren arabera, "Oro har, lanak egin ahal izan direlako", eta, egokitzeko beharrezkoa den gaitasuna ere frogatu ahal izan dutelako.

Txostenaren arabera, martxotik aurrera, alarma-egoera eta etxeko konfinamendua deklaratutakoan, gutxieneko zerbitzuak zehazteak eta lana presentzial edo ez presentzial eran banatzeak jarduera neurri handi batean baldintzatu zuen, baina, era berean, aukera egon zen “administrazio- eta dokumentu-lanak egunean jartzeko nahiz sartu berri ziren 31 basozainen Harrera Plana online egiteko”. Plangintzari eta hartutako neurriei esker, gaur egun COVID-19aren kutsatze tasa zero izatea lortu da lan-jardueraren barnean.

Konfinamenduko hilabeteetan zehar, Basozainaken lan nagusiak hauek izan ziren:

Landa-ingurunean alarma-egoerak onartutako mugak betetzen zirela zaintzea; funtsezko zerbitzu gisa deklaratutako baso-ustiapenen segimendua egitea; eta, oro har, egoerek baimendutako ohiko lan guztiak egitea. Horretarako, epe laburrerako lan-programazioak egin ziren, eta babestutako espezieen segimendua eta antolamenduak berrikusten jarraitu zen.

Talde osoa modu presentzialean lanean hasi ondoren, memoriaren arabera, “egun horretara bitarte egin gabeko lan guztiak hartzen ahalegindu dira”, eta “esan dezakegu lortu dugula, behin-behinekotasunagatik ezinezkoa izan den kasuetan izan ezik; esate baterako, espezieen erroldak, apirilean eta maiatzean egin ohi direnak”.

Nafarroako Gobernuaren Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiaren barruko taldeak egindako lanen zati handi bat beste Zerbitzu batzuekin elkarlanean eta haien gidalerroak jarraituta burutu da, batez ere Baso eta Ehiza Zerbitzua, Biodibertsitatearen Zerbitzua eta Ekonomia Zirkularraren eta Klima Aldaketaren Zerbitzua, horiek guztiak Landa Garapen eta Ingurumeneko Departamentukoak.

Ingurumenaren Basozainak/Guarderío Zerbitzua egun 123 basozainak osatzen dute –15 emakume eta 108 gizon-, Ignacio Bordak koordinatuta Atalaren buru gisa eta Gloria Giralda Carrerak Basozainak eta Ingurumen Kalitatea Zerbitzuaren zuzendari gisa.

Nafarroa osoan banatutako 11 mugapenetan banatzen dira, hamar mugapen lurraldekoak dira eta bat zeharkakoa, eta talde horren barruan sartzen dira Uretako Jardueren Taldea eta Alturako Esku-hartze Taldea.

Basozainaken funtzioak 7/2019 Foru Dekretuan definitzen dira, eta honako hauek bezalako alderdi askotarikoak jorratzen dituzte: inbentarioetan, erroldetan eta kudeaketa-lanetan laguntzea faunari eta florari dagokienean; baso-berritzeei buruzko txostena eta segimendua; edo ehiza behar bezala egiten dela zaintzea.

Ingurumen-inpaktua eta –kalitatea, larrialdiak eta espezieen segimenduak

Memorian zehazten diren ekintzen artean, lineen eta aerosorgailuen ingurumen-inpaktuarekin zerikusia duten lanak aurkitzen dira. Arrazoi hori medio hilda egon daitezkeen animalien bila ibiltzen dira eta gero informazio hori eskumeneko Unitate Teknikora bidaltzen dute.

2020an zehar, 284 ikuskapen-akta egin dira, zehatzeko proposamen eta guzti; horien artean 40 akta ingurunean eragina duten jardueren kontrolari buruzkoak izan dira (linea elektrikoak, harrobiak) eta 124 ingurune naturaleko jarduerei buruzkoak (ehiza, arrantza, eskalada, aisia).

Ingurumen-kalitateari dagokionean, hainbat isurketa eta hondakindegi zahar eta degradatutako espazioak kontrolatzeaz gain, berritzeko beharrik baduten ikusteko, hondakinen isurketak ere zaindu dira, eta minden kudeaketa zaintzeko ohiko lanak egin dira.

Ingurumen-arloko larrialdietan, zauritutako animalia basatien inguruko 1.874 dei jaso dira. 942 animalia bizirik jaso ziren eta 139 hilda; denak Fauna Berreskuratzeko Zentrora eraman ziren, Ilundainen.

Suteei dagokienez, ezarritako prebentzio-neurriak betetzen direla zaintzeko Basozainakek eskumena duenetan, detekzioa eta jarraipena egin dira, kalteak baloratu dira, eta suteak itzaltzeko eta kausak ikertzeko arduradunekin elkarlanean aritu dira, 2020an hainbat sutetan esku hartuta, batez ere Artikutzan, Zizurren, Meotzen, Los Arcosen eta Lerinen.

Baso-kudeaketari erreparatuta, mendiak seinalatzea, kubikatzea, entregatzea, segimendua egitea eta aintzatestea da Basozainaken lanaren zati oso garrantzitsua; baita etxeko egurra eta toki-erakundeen eta agente pribatuen baso-lanen segimendua egitea ere. Bereziki aipatzekoa da fruitu gaztainondoaren antzinako barietate autoktonoak identifikatzearen inguruan egindako lana, 2019an hasitakoarekin jarraituz, hautaketa, laginak hartzea eta entseguak eginez.

Baso-osasunean, hainbat espezieren segimendua egiten jarraitu da: Cydalima perspectalis, Thaumetopoea pityocampa, Iponomeuta padella, Lithosia uadra, Kermes ilicis, e.a., ezpel hazia jasotzeaz, garbitzeaz eta bahetzeaz gain.

Ehizari dagokionean, uxaldi eta usategietako baimen eta segimendu- eta zaintza-lanez gain, ehizako antolamendu-planak berrikusteko lanak amaitu dira, besteak beste, Aspurz, Jaurrieta, Urraulbeiti, Elo eta Untzitibarkoak, eta espezieen segimendua egiten jarraitu da.

Ibai Ingurunea aintzat hartuta, amuarrainak eta beste espezie batzuek gure ibaietan izandako bilakaerari buruzko azterketa egiten jarraitu da, arrantza elektrikoak barne. Horrez gain, amuarrain triploidearekin birpopulatzeaz, obretarako eskaerei buruzko txostenak egiteaz eta arrantza-jarduera ezberdinei laguntzeaz arduratzen dira.

Ingurumen-arloko hezkuntza izan da pandemiaren ondorioz gehien sufritu duen arloetako bat, martxotik aurrera jarduera guztiak bertan behera geratzeagatik. Zenbait kasutan, Otsagabiako ikastetxearekiko lankidetza, esate baterako, 2020rako aurreikusita zeuden jarduerak 2021ean berrekin dira.

Habitat eta espeziei dagokienean, espazio naturalak zaintzeko lan orokorrak egin dituzte, 2020an turismoaren ondorioz jende gehiago pilatzeagatik eta “herrietan egonezinak sortzeagatik, bisitarien eta landa-inguruneko biztanleen artean gaizkiulertuak sortuta”.

Arlo hau babestutako faunaren segimenduekin osatzen da: harrapariak eta beste hegazti batzuk, ugaztunak (sarrioa, hartz arrea, kastorea) eta anfibioak (igel dalmatina, igel piriniarra eta apo pintojoa) eta ornogabeak (Margaritifera auricularia eta bertako karramarroa) bezalako batzuk.

Segimendu orokorragoak ere egin dira eta, bereziki, espezie inbaditzaileekin lan egin da: bisoi amerikarra eta liztor asiarra (tranpaz harrapatzeak eta habiak kentzea barne), apoarmatu exotikoak, mapatxea edo karramarro seinaleduna.

.

Gehiago irakurri

Respecto a los incendios, en los que el Guarderío tiene la competencia para la vigilancia del cumplimiento de las medidas preventivas establecidas, se ha realizado la detección y seguimiento, la valoración de los daños y la colaboración con los responsables de la extinción e investigación de causas, interviniendo en varios incendios de entidad en 2020, principalmente los de Artikutza, Cizur, Meoz, Los Arcos y Lerín.

En gestión forestal, el señalamiento, cubicación, entrega, seguimiento y reconocimiento del monte ocupa una parte muy importante del trabajo del Guarderío, así como el de la leña de hogares y el seguimiento de los trabajos forestales de entidades locales y agentes privadas.

Merece una mención especial el trabajo realizado en torno a la identificación de antiguas variedades autóctonas de castaño de fruto, siguiendo con el trabajo iniciado en 2019, con selección, toma de muestras y ensayos.

En sanidad forestal se continúa con el seguimiento de varias especies: Cydalima perspectalis, Thaumetopoea pityocampa, Iponomeuta padella, Lithosia uadra, Kermes ilicis, etc., además de la recogida, limpieza y cribado de semilla de boj.

En caza, además de autorizaciones y seguimiento y vigilancia en batidas y en palomeras se han completado las revisiones de los planes de ordenación cinegética de, entre otros, Aspurz, Jaurrieta, Urraúl Bajo, Monreal y Unciti y se ha continuado con el seguimiento de especies.

En el tema de medio fluvial, se ha continuado con el estudio sobre la evolución de la trucha y otras especies en nuestros ríos, que incluyen pescas eléctricas. Además, se ocupan de las repoblaciones con trucha triploide, de los informes sobre solicitudes para obras y del acompañamiento a las distintas actividades de pesca.

La educación ambiental ha sido uno de los ámbitos que más han sufrido debido a la pandemia, ya que debieron suspenderse todas las actividades a partir de marzo. En algunos casos, como la colaboración con el colegio de Ochagavía, las actividades previstas para 2020 se han retomado en 2021.

En hábitats y especies, el trabajo se ha centrado en las tareas generales de vigilancia de espacios naturales, que en 2020 han sufrido una mayor afluencia de turismo generándose aglomeraciones “y episodios de malestar en los pueblos, con malentendidos entre los visitantes y los habitantes del medio rural”.

Este campo se completa con los numerosos seguimientos de fauna protegida: rapaces y otras aves, mamíferos (sarrio, oso pardo, castor) y otros como anfibios (Rana dalmatina, rana pirenaica y sapillo pintojo) e invertebrados (Margaritifera auricularia y cangrejo autóctono).

También se han realizado seguimientos más generales y, en particular, el trabajo con especies invasoras: con visón americano y avispa asiática, (incluidos trampeos y eliminación de nidos) galápagos exóticos, mapache o cangrejo señal.