Nafarroako Nekazaritza Kontseiluak, gaur, ostirala, Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren egoitzan egin duen ohiko bilkuran, eztabaida bat ireki du, foru Gobernuak eta nekazaritza eta sektore erakundeek jarrera eta aldarrikapen komunak izan ditzaten une honetan Batasuneko estatu kideen eta Europako Batzordearen artean 2028-2034 aldian Europako Nekazaritza Politika Bateratu (NPB) berria arautuko duen ereduari buruz egiten ari diren negoziazioen aurrean.

José Mª Aierdi Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilariak eztabaidarako proposamen bat helarazi die Nafarroako Nekazaritza Kontseiluan ordezkaritza duten erakundeei (UAGN eta EHNE sindikatuak, UCAN kooperatiben elkartea eta Alinar nekazaritzako elikagaien industriako elkartea), 8 puntuko lan-dokumentu batean jasoa. 

Proposamena irekita dago nekazaritza-erakundeek orain egin ditzaketen ekarpenetara, eta Nafarroak EBren eta Estatuaren aurrean duen jarrera bateratu bat bateratu nahi du, Europako Batzordeak finantza-esparruan planteatzen dituen aurrekontu-murrizketen (% 20 inguru) aurka egingo duen hurrengo NPBaren aurrean. Halaber, lehentasuna eskatu nahi du profesional aktiboentzat, familia-nekazaritzan, ekoizpen jasangarrian eta elikadura-subiranotasunean sustrai sakonak dituen eredua duten profesional aktiboentzat –monolaborantza handien eta azaleren gaineko eskubideen aurrean–, eta eskualdeek landa-garapeneko politiken diseinuan eta kudeaketan duten zeregin handiagoa aldarrikatu nahi du, besteak beste.

Planteamenduen helarazpena Bruselan

Negoziazio horien esparruan, Aierdi kontseilariak irailaren 29an Bruselan egindako bileraren berri eman die sektoreko ordezkariei. Bilera horretan, Nafarroako etorkizuneko NPBari buruzko planteamenduak helarazi ditu Christophe Hansen Nekazaritza eta Elikadurako komisario europarraren kabinetean. 

Pitillaseko baserri batean asteazkenean izandako lan-istripuan hildako hiru nekazarien omenezko minutu bateko isilunearekin hasi da gaur goizean Nafarroako Nekazaritza Kontseilua, eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak lehortearen edo lehengaien garestitzearen aurrean datozen asteetan aktibatuko dituen krisiak kudeatzeko ezohiko laguntzen baldintzak ere ezagutu ditu.

Zehazki, Ignacio Gil Nekazaritza eta Abeltzaintzako zuzendari nagusiak jakinarazi du 5,2 milioi euroko aparteko kreditu bat onartu dela, Departamentuak Nafarroako 1.949 nekazaritza-ustiategiri emango diena, uda honetan muturreko tenperaturek eta larretako lehorte larriak abeltzaintza estentsiboan izan duten eragin ekonomiko eta produktibo nabarmenari aurre egiteko. Era berean, paraleloan aterako duen ia milioi bat euroko beste laguntza-lerro bat azaldu du, ongarrien garestitzea konpentsatzeko.

Beste 5 milioi krisi-laguntzetarako 2027an

Alde horretatik, Aierdi kontseilariak Nafarroako Nekazaritza Kontseiluko ordezkariei aurreratu dienez, Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren 2027rako aurrekontuetan beste 5 milioi euroko partida espezifiko bat aurreikusiko da, krisialdi desberdinengatik lehen sektorearen ekoizpenean eragina izan dezaketen salbuespenezko egoerei erantzuteko, dela muturreko fenomeno klimatikoen inpaktuagatik, animalien edo landareen osasunaren egoera epidemiologikoengatik, nazioarteko merkatuen aldaketengatik edo egoera geopolitiko globalen ondoriozko kostuen eta lehengaien garestitzeagatik.

Bestalde, Ruben Goñi Landa Garapeneko zuzendari nagusiak Nekazaritza Kontseiluarekin partekatu du Nafarroako nekazaritzako elikagaien sektorearen Plan Estrategikoa egiteko prozesuaren jarraipena. Plan hori Departamentuak eta nekazaritza-erakundeek elkarrekin hasi zuten uztailean. 
Prozesu horretan, hasiera batean 600 inkesta egin zaizkie Foru Komunitateko hainbat agenteri, eta hogei elkarrizketa sakon baino gehiago egin zaizkie sektoreko hainbat adituri, diagnostiko bat egiteko. Ondoren, 9 lan-mahai sektorial sortu dira, eta horietan modu aktiboan parte hartzen dute hainbat eremu eta erakundetako 78 pertsonak, “Nafarroako nekazaritzako elikagai-sektorearen diagnostiko partekatu bat egiteko eta sektore horren lehiakortasuna, jasangarritasuna eta Foru Komunitatearen ekonomia- eta lurralde-garapenerako ekarpena indartuko duen estrategia bat definitzeko” helburuarekin.

Tokiko produktuak hirugarren herrialdeen aurrean sustatzea

Gai-zerrendako beste puntu batzuen artean, abian jarri den lantalde baten berri ere eman da. Sektoreak parte hartzen duen talde hori EBk hirugarren herrialdeekin dituen edo negoziatzen ari den merkataritza-akordio desberdinek Nafarroako lehen sektorean izan ditzaketen ondorioak aztertzeko sortu da. 

Ildo horretan, ‘Zure esku dago hori ez gertatzea; zure erosketan, aukeratu Nafarroa’ kanpainak izan duen eraginari buruzko datuak ere eman ditu Hezkuntzak. Kanpaina hori merkataritza-gune handiekin, saltoki txikiekin eta ostalaritzarekin lankidetzan jarri zuen abian, eta 250 elikagai-dendatan dago, inportatutako produktuen aurrean tokiko elikagaien kontsumo arduratsua sustatzeko.
Nekazaritza Kontseilua aholkularitza- eta partaidetza-organo sektoriala da, eta honako hauek ordezkatzen ditu: UAGN eta EHNE nekazaritza-sindikatuak, UCAN kooperatibak, Alinar nekazaritzako elikagaien industriaren elkartea eta INTIA institutu publikoa, bai eta Nekazaritza eta Abeltzaintza, Landa Garapen eta Ingurumen Zuzendaritza Nagusietako zuzendaritza-taldeak eta teknikariak ere. Kontseilu horren azken bilkura apirilean egin zen, eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren eta lehen sektoreko erakundeen artean neurriak adosteko foro nagusia da.