Nolakoa da zure jarrera 2030 Agendaren aurrean? Konpromisoa? Jakin-mina? Ezjakintasuna? Eszeptizismoa? Nafarroako Gobernuak Garapen Jasangarriko Helburuak herritarren artean zabaltzeko sustatutako antzezlana egitera gonbidatzen duen hausnarketa da, gaur Iruñean estreinatua.

‘193k 17 adostu eta Bat eta 8.000 milioi eskatzen dituzte’ izenburupean, mundu osoko 193 herrialdek 17 lan-arloren inguruan hartutako konpromisoak zabaltzea eta herritarrek haien aurrean hartzen dituzten jarrerak aurkeztea du helburu lanak, “ibilbide-orri” honen baliozkotasuna zalantzan jartzen edo ukatzen duten sektore konprometituenetatik islatuz. Ikasleek parte hartzen duten telebista-lehiaketa interaktibo gisa sortu da antzezpena, 2030 Agendaren balioak Nafarroako gizartearen espektro zabal bati hurbiltzeko helburuarekin, bereziki belaunaldi berriei.

Felix Taberna Nafarroako Gobernuko lehendakariordea, Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilaria, Luis Campos Politika Publikoen Plangintza, Koordinazio, Ebaluazio eta Berrikuntzako zuzendari nagusia eta Victor Iriarte obraren zuzendaria izan dira estreinaldian, eta iraunkortasuneko konpromiso globalak betetzean herritarren sentsibilizazioaren garrantzia nabarmendu dute.

Taberna lehendakariordeak azpimarratu duenez, “20230 Agenda konpromiso kolektiboa da, eta gizarte osoak hartu behar du bere gain”. “Horrelako ekimenek iraunkortasunaren, berdintasunaren eta gizarte-garapenaren printzipioak txikitatik ulertzen eta asimilatzen laguntzen dute”, adierazi du.

Bestalde, Gimeno kontseilariak nabarmendu du Nafarroako Gobernuak iraunkortasunean oinarritutako hezkuntza ikastetxeetan txertatzeko egin duen apustua. “Hizkuntzak eta kulturak erronka globalei buruzko kontzientziazioan duten funtsezko zereginaren adibide da obra hau. Gazteek GJHak ezagutzez gain, bere egitea eta ekintza zehatz bihurtzea nahi dugu”, adierazi du.

Victor Iriarteren bira ikastetxeetan eta obraren espazio publikoetan
Nazio Batuen Erakundeak askotasun azpimarratu du garrantzitsua del 2030 Agenda herritarrei hurbiltzea. António Guterres NBEko idazkari nagusiak azpimarratu duenez, beharrezkoa da “pertsona guztiek nonahi, Garapen Jasangarriko Helburuak ulertzea eta helburu horiek lortzeko lan egitea”. Bere hitzetan, “2030 Agenda ez da gobernuaren dokumentu bat; gizadiarentzako, humanitatearentzako eta pertsonentzako plana da”.

Ildo horretan, NBEk gobernuei eskatu die GJHei buruzko hezkuntza- eta dibulgazio-ekimenak bultzatzeko, betetzen direla bermatzeko. Nafarroatik, antzezlan honek bat egiten du GJHen aldeko Nafarroako Aliantzaren ekintzekin, herritarrak inplikatzeko eta gizarte informatuagoa eta jasangarritasunarekin konprometituagoa sustatzeko helburuarekin.

‘193ek 17 adostu eta Bat eta 8.000 milioi eskatzen dituzte’ izeneko lana Víctor Iriarte (Iruñea, 1965) antzerkigile nafarrak idatzi du, Antzerkiko Lope de Vega eta Calderon de la Barca sariak irabazi ditu, herrialdeko ospetsuenetako bi hain zuzen ere. 25 antzerki-muntaia baino gehiagoko ibilbidearekin eta Nafarroako antzerkiaren ikerketan egindako lan nabarmenarekin, komedia, hausnarketa soziala eta herritarren pare-hartzea uztartzen ditu bere lanak.

Muntaketa telebistako lehiaketa batean formatuan egiten da. Bertan, aurkezle batek eta lehiakide batek publikoarekin elkarreragiten dute, modu atsegin eta didaktikoan 2030 Agendaren printzipioak azaltzeko. 25 minututan zehar, bertaratuek GHJekiko jarrera desberdinak islatzen dituzten pertsonaien bidez parte har dezakete emanaldian: herritar konprometitua, eszeptikoa, bitxia eta interes handirik gabe bertaratzen dena, baina azkenean inplikatu egiten dena. Piezak eszenaratze minimalista bat du, edozein espaziotara egokitu daitekeena, eskakizun tekniko konplexurik gabe. Euskarazko eta gaztelaniazko bertsioa ere badu.

Estreinatu ondoren, Politika Publikoen Plangintza, Koordinazio, Berrikuntza eta Ebaluazioko Zuzendaritza Nagusiak ordezkaritza bultzatuko du, euskeraz edo gaztelaniaz, hala eskatzen duten udalerri, ikastetxe edo gizarte-erakunde guztietan.

Horretarako, Foru Gobernuak antzerki-taldearen ordainsarien % 50 bere gain hartzen du, eta zabalkunderako eta publizitaterako materialak ematen ditu. Funtzioa bere gain hartu eta ondorengo eztabaida sortu nahi duen entitate edo administrazioak ordezkaritzarako gune egoki bat aurreikusi beharko du, eta eskaera mezu elektroniko bidez bidali ods-agenda2030@navarra.es helbidera, bertatik sor litezkeen zalantza guztiei erantzuteko.

GJHen aldeko Nafarroako Aliantzak

Gaur estreinatu den antzezpena GJHek Nafarroako Aliantzak bultzatutako ekintzen parte da. Ekimen hori Foru Gobernuak sustatu du, gizarteko sektore guztiak garapen jasangarriko helburu globalak lortzeko prozesuan inplikatzeko.

Aliantza horren bidez, Nafarroako Gobernuak 2030 Agenda babesteko gizarte-mugimendu bat sortu nahi du, eta erakundeen, sektore politikoen, enpresa unibertsitateen, ikastetxeen, gizarte-entitateen eta antolatu gabeko herritarren arteko lankidetzat indartu, Nafarroa jasangarriago, bidezkoago, eta inklusiboago baterantz aurrera egiteko. 

Lankidetza gune honek “Nafarroaren erradiografia egokiagoa” lortu nahi du, garapen jasangarrirako dituen erronkei dagokienez, elkarri lotutako arazoak identifikatzea, hainbat begirada eta ikuspegi biltzea eta bitartekoak optimizatzeko eta hartzen diren neurrien eragina maximizatzeko ekintzak planteatzea. Topagune honen helburua da bertan sartuko diren pertsonen ezagutza aprobetxatzea, prozesuak aldatu dituzten erakundeei ikusgarritasuna ematea 2030 Agendarekin lerrokatzeko eta gobernantza irekia bultzatzeko. Aliantzari atxikitzeko, formulario bat dago Nafarroako Gobernuak mugimendu hori dinamizatzeko sortutako webgunean.

Foru Gobernuak, gainera, politika publikoek eta hainbat sektoreren ekintzek 17 GJHak eta horien 169 jomugak betetzean duten eragina neurtzen duten funtsezko adierazleen jarraipen zehatza egiten du.

Azterketa- eta hedapen-jarduerarekin batera, Jaurlaritzak jardunbide egokiak sustatzen ditu GHJren 17 lan-arloen inguruan, 2030 Agendaren xedeak Administrazioan bertan eta herritarren eguneroko bizitzan txertatzeko. Azken urteotan bultzatu diren jardunbide egokien atean, honako hauek nabarmentzen dira:

• 'Viaje a Gobernus' (4. GJH 'Kalitatezko Hezkuntza'), komikia eta antzezlan antzeztua, formatu eta hizkuntza egokituarekin, Lehen Hezkuntzako ikasleen balio demokratikoak indartzeko.
• 'Lau minutuko dutxak' kanpaina (6. GJH 'Ur garbia eta saneamendua'), uraren kudeaketa arduratsua bultzatzen duena, komunitatean saneamendu-zerbitzuetarako sarbide zuzena bermatzen laguntzen duena.
• 'Igeltsero Digitalak' programa (8. GJH 'Lan txukuna eta hazkunde ekonomikoa). Proiektu honek aukera ematen die proiektua egingo duten pertsonei lanpostu berriak lortzeko, programatzaile bihurtuz, eta sektore teknologikoko enpresen kasuan, horrelako profilak dituzten langileen kopurua handitzeko.
• Emakumeen Kirola Ikusarazteko Plana (10. GJH ‘Desberdintasunak murriztea’). Foru Gobernuarekin ekimen honen helburua da kirol-eremuan genero-arrakala murriztea, gaur egun federatutako pertsonen % 31 bakarrik baitira emakumeak.
• Nafarroako Unibertsitate Ospitalean hondakinak bereiztea (12. GJH 'Ekoizpen eta kontsumo arduratsua'). Osasun Departamentuak bultzatutako ekintza bat da, ospitale horretan sortutako hondakinen berrikuspen batetik eta Ekonomia Zirkularreko POCTEFA proiektu baten ondoren sortua.
• Baso-gerriko bat eta bidezidor perimetral bat sortzea Allozko urtegian (13. GJH ‘Klimaren aldeko ekintza'). Proiektu honek degradazioari aurre egitea eta klima-aldaketa arintzea su helburua, biodibertsitatea eta konektibitatea hobetuko dituen baso- eta hidrika-espazio iraunkorra sustatuz.
• 'Hazien liburutegia' (15. GJH 'Lurreko Ekosistemen Bizitza'). Proiektuak herritarren eskura jartzen ditu biodibertsitatearekin, tokiko nekazaritza jasangarriarekin eta elikadura-subiranotasunarekin zerikusia dutenen kontsultarako eta mailegatzeko materialak; gainera, hazi autoktonoen bilduma bat jartzen du, barietate tradizionalak kontserbatzen eta liburutegitik gertu dauden baratzeetan, landakoetan nahiz hirikoetan, mailegatu, erabili eta erreproduzitzeko.
• LGTBI+fobiarik gabeko udalerrien sarea (17. GJH 'Helburuak lortzeko aliantzak'). Foru Administrazioaren eta toki-erakundeen arteko ibilbide-orri koordinatu eta komuna, LGTBI+ pertsonen eskubideetan aurrera egiteko.